ชนิดของหน้าแปลนมีอะไรบ้าง ต่างกันอย่างไร?

หน้าแปลนคืออะไร และทำไมต้องเลือกชนิดให้ถูกต้อง

หน้าแปลน (Flange) คืออุปกรณ์ที่ใช้เชื่อมต่อท่อ วาล์ว ปั๊ม หรืออุปกรณ์ต่างๆ เข้าด้วยกัน โดยใช้ Bolt และปะเก็น ช่วยซีลไม่ให้ของไหลรั่วซึม แม้จะดูคล้ายกันภายนอก แต่ในความเป็นจริง ชนิดของหน้าแปลน มีความแตกต่างกันทั้งรูปแบบการติดตั้ง ความแข็งแรง และระดับแรงดันที่รองรับ การเลือกชนิดให้เหมาะสมจะมีข้อดีในหลายด้าน ดังนี้

• ติดตั้งได้ง่ายและปลอดภัย
• รองรับแรงดันและอุณหภูมิได้เหมาะสม
• ลดความเสี่ยงการรั่วซึม
• ควบคุมต้นทุนได้ดีขึ้น

หน้าแปลนเชื่อม ( Flat face , Rasied Face )

หน้าแปลนเชื่อมเป็นคำเรียกรวมของหน้าแปลนที่ต้องเชื่อมเข้ากับท่อเพื่อความแข็งแรง โดยทั่วไปจะรวมถึงหน้าแปลนแบบ weld neck และ slip-on ซึ่งต้องเชื่อมติดกับท่อก่อนใช้งาน
ข้อดีของหน้าแปลนเชื่อมคือให้ความแข็งแรงสูง ลดความเสี่ยงการรั่วซึม และเหมาะกับระบบที่มีแรงดันหรืออุณหภูมิสูง การเชื่อมทำให้หน้าแปลนกลายเป็นส่วนหนึ่งของท่ออย่างแน่นหนา
อย่างไรก็ตาม งานติดตั้งต้องใช้ช่างที่มีความชำนาญ และอาจใช้เวลามากกว่าหน้าแปลนแบบเกลียวหรือแบบอื่น

เป็นหน้าแปลนที่ได้รับความนิยมสูงสุด

หน้าแปลน Weld Neck

ในบรรดาชนิดของหน้าแปลน ที่ใช้ในงานแรงดันสูง หน้าแปลน Weld Neck ถือว่าได้รับความนิยมมาก โดยลักษณะเด่นคือมีคอยื่นยาว (Neck) ที่เชื่อมเข้ากับท่อแบบเต็มแนว (Butt Weld) ข้อดีของหน้าแปลน weld neck ได้แก่

• กระจายแรงดันได้ดี
• เหมาะกับงานแรงดันและอุณหภูมิสูง
• ลดความเครียดสะสมบริเวณรอยเชื่อม
• อายุการใช้งานยาวนาน

  หน้าแปลนประเภทนี้เหมาะกับระบบไอน้ำ ระบบน้ำมัน และงานอุตสาหกรรมหนัก แม้ราคาจะสูงกว่าแบบอื่น แต่ให้ความมั่นใจด้านความปลอดภัยมากกว่า

หน้าแปลน Slip-on

หน้าแปลน Slip-on เป็นอีกหนึ่งประเภทที่นิยม เพราะสวมเข้ากับปลายท่อได้เลย แล้วเชื่อมยึดทั้งด้านในและด้านนอก โครงสร้างเรียบง่ายกว่าหน้าแปลน Weld Neck
ข้อดีของ หน้าแปลน Slip-On คือราคาย่อมเยากว่า และติดตั้งง่ายกว่าในหลายกรณี เหมาะกับระบบแรงดันปานกลางถึงต่ำ
อย่างไรก็ตาม ความแข็งแรงโดยรวมจะน้อยกว่า weld neck จึงไม่เหมาะกับงานที่มีแรงดันหรืออุณหภูมิสูงมาก

หน้าแปลนบอด (Blind Flange)

หน้าแปลนบอด หรือ Blind Flange เป็นหน้าแปลนแบบไม่มีรูตรงกลาง ใช้สำหรับปิดปลายท่อหรือปิดปลายระบบชั่วคราว เช่น ในจุดที่ต้องการเผื่อขยายระบบในอนาคต
ลักษณะเด่นของ หน้าแปลนบอด คือรับแรงดันได้ดี เพราะไม่มีช่องผ่านของของไหล จึงมักใช้ในระบบที่ต้องการทดสอบแรงดัน (Hydrotest) หรือจุดที่ต้องปิดระบบถาวร
การเลือกหน้าแปลนบอดควรพิจารณาความหนาให้เหมาะสมกับแรงดัน เพราะเป็นจุดที่รับแรงดันเต็ม ๆ โดยตรง

ตารางเปรียบเทียบชนิดของหน้าแปลน

ตารางด้านล่างจะช่วยสรุปความแตกต่างของ หน้าแปลนเชื่อม หน้าแปลน weld neck หน้าแปลน slip-on และหน้าแปลนบอด เพื่อช่วยให้ตัดสินใจได้ง่ายขึ้นก่อนสั่งซื้อจริง

การเลือกชนิดของหน้าแปลน ควรตรวจสอบอะไรบ้าง?

สำหรับผู้ที่กำลังวางแผนซื้อหน้าแปลนใช้งานจริง ควรพิจารณาข้อมูลระบบให้ครบก่อนสั่งซื้อ เพราะชนิดของหน้าแปลนมีผลโดยตรงต่อความปลอดภัย โดยประเด็นสำคัญที่ควรตรวจสอบ ได้แก่

1. แรงดันใช้งานสูงสุดของระบบ
2. อุณหภูมิของของไหล
3. มาตรฐานที่ใช้อ้างอิง (JIS, ANSI, DIN)
4. ขนาดท่อและ Schedule
5. ลักษณะการติดตั้ง (เชื่อมหรือถอดประกอบบ่อย)
   หากระบบมีแรงดันสูงต่อเนื่อง หน้าแปลน weld neck อาจเหมาะสมกว่า แต่ถ้าเป็นระบบทั่วไป หน้าแปลน slip-on อาจเพียงพอและช่วยลดต้นทุนได้

สรุป เลือกชนิดของหน้าแปลนให้ตรงงาน คือความคุ้มค่าระยะยาว