Gate valve Rising Stem และ Non-Rising Stem ต่างกันอย่างไร? เลือกเกทวาล์วแบบไหนให้ตอบโจทย์การใช้งาน

เกทวาล์ว (Gate Valve) คือ วาล์วที่ใช้การเปิดและปิดเพื่อควบคุมทิศทางการไหล แต่ด้วยประเภทของเกทวาล์วที่แตกต่างกัน สิ่งที่ผู้ใช้งานต้องทำความเข้าใจก็คือ “เกทวาล์วแบบ Rising Stem และ Non-Rising Stem ต่างกันอย่างไร?” เพราะทั้งสองแบบมีโครงสร้างแตกต่างกัน และส่งผลโดยตรงต่อวิธีการติดตั้ง และการใช้งานที่ต่างกันด้วย

ดังนั้น ในบทความนี้เลยอยากชวนผู้อ่านมาทำความเข้าใจกันว่า เกทวาล์วแบบ Rising Stem และ Non-Rising Stem ต่างกันอย่างไร และควรเลือกใช้แบบไหนให้ตรงกับความต้องการ

Rising Stem Gate valve คืออะไร?

Rising Stem Gate Valve เป็นเกทวาล์วที่แกนหมุนจะขยับตามการหมุนของวาล์ว เมื่อเปิดแกนจะยกขึ้นและเมื่อปิดแกนจะลดระดับลง โดยแกนหมุนจะมี Stem อยู่ด้านนอกทำให้สามารถมองเห็นตำแหน่งของ Stem ได้อย่างชัดเจนจากภายนอก ช่วยให้รู้ได้ทันทีว่าวาล์วอยู่ในสถานะเปิดหรือปิด จึงมักเรียกกันว่า วาล์วชนิดก้านยก

อ่านบทความที่น่าสนใจ : ขาบอลวาล์วหัก ทำอย่างไรดี ? ซ่อม หรือ เปลี่ยนใหม่ แบบไหนดีกว่ากัน

ข้อดีของ Rising Stem Gate Valve

สำหรับข้อดีของเกทวาล์วแบบ Rising Stem นั้นสามารถสรุปได้ ดังนี้

• ตรวจสอบสถานะได้ง่าย : เห็นตำแหน่ง Stem ชัดเจนว่ากำลังเปิดหรือปิดอยู่
• ทนแรงดันและอุณหภูมิสูง : เหมาะกับระบบอุตสาหกรรม เช่น น้ำร้อน ไอน้ำ และสารเคมี
• บำรุงรักษาง่าย : เนื่องจาก Stem อยู่ภายนอก สามารถหล่อลื่นหรือซ่อมแซมได้สะดวก
• เหมาะกับระบบดับเพลิง : ใช้กันทั่วไปในระบบดับเพลิง เพื่อให้ตรวจสอบสถานะวาล์วได้รวดเร็ว ทันต่อสถานการณ์เร่งด่วน

ข้อควรระวังของ Rising Stem

สำหรับจุดที่ต้องระวังในการใช้งานเกทวาล์วแบบ Rising Stem ก็คือการติดตั้ง ต้องมีพื้นที่รองรับสำหรับ Stem ให้สามารถยกขึ้นได้สุด

Non-Rising Stem Gate Valve คืออะไร?

เกทวาล์วประเภทนี้ จะมีลักษณะการทำงานแบบแกนหมุน โดยที่จะไม่มีส่วนที่เป็น Stem ขยับขึ้นหรือลงเมื่อทำการหมุนวาล์วเพื่อเปิดและปิดการใช้งาน เกทวาล์วประเภทนี้จะเหมาะกับการติดตั้งในบริเวณที่มีพื้นที่จำกัด เช่น ห้องเครื่อง บ่อพักน้ำ หรือพื้นที่ใต้ดิน มักเรียกกันว่า วาล์วชนิดก้านไม่ยก

ข้อดีของ Non-Rising Stem Gate Valve

การเลือกใช้เกทวาล์วแบบ Non-Rising Stem นั้นจะมีข้อดีที่เห็นได้ชัดคือ เรื่องของพื้นที่ติดตั้ง ที่รองรับกับการติดตั้งในพื้นที่ที่จำกัด เพราะไม่ต้องเผื่อพื้นที่สำหรับแกนวาล์ว อีกทั้งยังมีโครงสร้างที่ไม่ซับซ้อนจึงมีช่วงราคาที่ถูกกว่าแบบ Rising Stem Gate Valve

ข้อควรระวังของ Non-Rising Stem

แม้ว่าการติดตั้งจะสะดวก รองรับการใช้งานได้ง่าย แต่สิ่งที่ควรระวังสำหรับการใช้งานเกทวาล์วแบบ Non-Rising Stem ก็มีเช่นกัน ดังนี้

• ตรวจสอบสถานะเปิด–ปิดยากกว่า : เพราะ Stem ไม่ขยับให้เห็นภายนอก ต้องดูจากรอบหมุนหรือสัญลักษณ์บนตัวหมุนวาล์วแทน
• การบำรุงรักษายากกว่า : เกลียวอยู่ภายในตัววาล์ว จึงเข้าถึงยากเมื่อต้องการซ่อมแซมหรือต้องเพิ่มการหล่อลื่น

เลือกเกทวาล์วแบบไหนให้ตอบโจทย์การใช้งาน?

การเลือกใช้เกทวาล์วให้เหมาะกับงานเป็นสิ่งสำคัญ เพราะส่งผลต่อประสบการณ์ในการใช้งานและประสิทธิภาพในการทำงานของระบบเกทวาล์ว ดังนั้น ก่อนติดตั้งควรพิจารณาจากปัจจัยต่อไปนี้

กรณีที่เหมาะสำหรับ Rising Stem Gate Valve

• ต้องการตรวจสอบสถานะเปิด–ปิดด้วยสายตา
• ใช้ในระบบที่มีแรงดันสูง เช่น ไอน้ำ น้ำร้อน หรือระบบดับเพลิง
• พื้นที่ติดตั้งมีความสูงเพียงพอสำหรับการยก Stem
• เน้นความปลอดภัยและต้องการระบบที่บำรุงรักษาง่าย

กรณีที่เหมาะสำหรับ Non-Rising Stem Gate Valve

• พื้นที่ติดตั้งในแนวตั้งมีข้อจำกัด
• ใช้ในระบบน้ำประปา หรือท่อส่งน้ำทั่วไป
• ต้องการประหยัดงบประมาณ
• ไม่จำเป็นต้องตรวจสอบสถานะเปิด–ปิดด้วยสายตา

สรุป ความแตกต่างของเกทวาล์วแบบ Rising Stem และ Non-Rising Stem